Marie-Thérèse et les Pays-Bas autrichiens :
la souveraineté à distance

De presentie van Maria Theresia in de openbare ruimte

Hoewel Maria Theresia nooit naar de Oostenrijkse Nederlanden reisde en constant werd vertegenwoordigd door een Gouverneur-generaal, betuigden diverse symbolen haar macht over onze regio's. Als belangrijkste voorbeeld gold de wetgevende macht: verordeningen werden in haar naam gezegeld en tot in de verste doelgebieden geafficheerd. Officiële documenten vertoonde alle regalia van haar soevereiniteit, zoals haar wapenschild en zegel. De wapens van de vorstin werden grootschalig tentoongesteld, op openbare gebouwen zoals posthuizen, maar ook op industriële gebouwen die het privilege van keizerlijke en koninklijke productiestatus kregen, wat hun bevoorrechte link met de politieke macht in het licht zette. Munten en medailles van de keizerin verspreidden haar beeld ook over verre landen.

Belangrijke gebeurtenissen in verband met het uitoefenen van haar macht of privéleven werden systematisch gerapporteerd in de Gazette des Pays-Bas, het officiële tijdschrift. Deze evenementen werden dan rijkelijk gevierd tijdens religieuze plechtigheden georganiseerd door de overheid, zoals bij de verjaardag van de vorstin, de geboorte van haar kinderen, militaire overwinningen ... Tragische gebeurtenissen kwamen ook in aanmerking. Om slechts één voorbeeld te noemen: in juni 1767 werd er gevreesd voor het leven van de keizerin, getroffen door een pokkenepidemie. Biddagen voor haar herstel werden georganiseerd in alle parochies van de Oostenrijkse Nederlanden. Alle inwoners, van grote steden tot in het diepste platteland, konden worden bereikt via het geluid van de kerkklokken die tot meditatie uitnodigden. Toen ze eindelijk herstelde, na de kwelling van het afwachten, lieten openbare feestelijkheden de bevolking toe om te juichen over het blijde nieuws in heel onze Lage Landen. Vreugde uiting, Te Deum-diensten met artillerie-uitbarstingen, banketten, wijnfonteinen, kosteloze balfeesten en feestelijke verlichtingen werden zorgvuldig beschreven in de Gazette des Pays-Bas alsook in het privé dagboek van Karel van Lotharingen.

De presentie van Maria Theresia in de openbare ruimte