Marie-Thérèse et les Pays-Bas autrichiens :
la souveraineté à distance

De Oostenrijkse Nederlanden leren kennen ondanks de afstand

Het op afstand besturen van de Oostenrijkse Nederland steunde op een regelmatige correspondentie met de vorstin dat haar mogelijk maakte zich een oordeel te vellen over de belangrijkste kwesties en de passende beslissingen te nemen, terwijl het dagelijks gezag werd overgelaten aan de in Brussel gevestigde autoriteiten. Men vergeten niet dat het meer dan een week duurde om Brussel met Wenen te verbinden, via de officiële post of vertrouwend op privé koeriers: de snelheid van het verwerken van de dossiers verhielp echter dit probleem.

De vorstin bestelde rapporten en memoires over haar gebieden, waardoor ze haar zoon Joseph, die haar moest opvolgen, in de functie kon trainen. In dit kader vormden de memoires van de hoofdvoorzitter van de Geheime Raad, Graaf Patrice-François de Neny, de allereerste studie over de geschiedenis en de instellingen van de Oostenrijkse Nederlanden. In dezelfde periode werd een enorme cartografische inspanning uitgevoerd, onder leiding van generaal de Ferraris: het gaat niet minder dan om de eerste volledige kaart van de Oostenrijkse Nederlanden en het prinsdom Luik. Tegelijkertijd stelde douanebeambten de eerste industriële statistieken van het land op. Maatregelen werden genomen om de financiële situatie van de bestuurde landen grondig door te hebben; ze hielpen ook om deze gebieden beter te controleren en doeltreffender te beheren.

Vrij verkeer van de personen binnen de territoria van de monarchie is een ander aspect voor de verspreiding van de kennis: militairen, regeringsleden, de gouverneur-generaal zelf, maar ook individuen zoals kunstenaars reisden vaak van Brussel naar Wenen, elk met wat extra informatie over deze afgelegen gebieden. Maria Theresia was in staat om de Oostenrijkse Nederlanden, inclusief de cultuur ervan, vanop afstand te ervaren. Ze begreep en erkende duidelijk het belang van dit deel van haar keizerrijk, zoals blijkt uit handgeschreven annotaties op de verslagen die ze systematisch en zorgvuldig bestudeerde.

De Oostenrijkse Nederlanden leren kennen ondanks de afstand