Marie-Thérèse et les Pays-Bas autrichiens :
la souveraineté à distance

Het overleiden van Maria Theresia en haar souvenir op het einde van het Ancien Régime in de Nederlanden

Maria Theresia stierf op 29 november 1780, te Wenen. Het nieuws bereikte Brussel een paar dagen later. De autoriteiten ondernamen onmiddellijk de nodige stappen om de rouwplechtigheden te regelen. De herdenking vond plaats op 22 en 23 december 1780 in Brussel, in de Sinte Goedelle Collegiaal. Ceremonies werden een paar dagen later gehouden doorheen het hele land. De gedetailleerde beschrijving van de plechtigheden zijn nog steeds beschikbaar. Er werden meerdere grafreden ter ere van de overleden vorstin gepubliceerd.

Keizer Joseph II zette snel zijn stempel op het gezag, door het tempo van de hervormingen in onze Lage Landen te versnellen, met directe weerslag op de Kerk en Staat relatie; de greep van de regering op het financiële, economische en juridische beleid versterkte stelselmatig. Deze maatregelen stemden in het algemeen overeen met de initiële aanpak van zijn moeder, doch zij handelde voorzichtiger. De opstand begon te groeien vanaf 1787 en leidde tot de Brabantse revolutie in 1789. Er circuleerden vele pamfletten die, in tegenstelling tot het hard optreden van Joseph II, de gelukkige tijden van Maria Theresia prijsden. Zo'n geïdealiseerde visie was echter niet onomstreden; sommige onderstreepten de duidelijke overeenkomst tussen de hervormingen van Josef II en de aanvankelijke manier van omgaan van de vorstin. Na de Brabantse revolutie, tijdens het herstel van het Oostenrijkse regime in onze regio’s, werd de manier van regeren van Maria Theresia hersteld, waarbij de meest irritante aspecten van sommige hervormingen van haar opvolger werden gewist.

Het overleiden van Maria Theresia en haar souvenir op het einde van het Ancien Régime in de Nederlanden